Waddenvereniging speurt naar bruinvissen

De rugvin van de bruinvis vormt het logo van Waddenzee Werelderfgoed. Toch hebben we geen idee hoeveel van deze walvisachtigen in de Waddenzee leven. De Waddenvereniging gaat daar verandering in brengen.

„De bruinvis is echt dé karakteristieke soort van dit gebied, heel veel mensen weten dat niet”, zegt zee-ecoloog Belinda Burtonshaw. Dat is niet zo vreemd, het is namelijk geen walvisachtige die zoals een dolfijn hoog uit het water springt. „Hij valt niet op. Alleen de vin kun je zien, als je mazzel hebt blijft hij twee seconden boven water.”

Aangezien de Waddenzee Natura 2000-gebied en de bruinvis blijkbaar een karakteristieke soort is, zou de rijksoverheid de aanwezigheid van het dier moeten monitoren. „Dat klopt”, zegt Burtonshaw. „Maar het ministerie van LVVN en Rijkswaterstaat komen er niet uit wie over de bruinvis gaat. Dat zijn ze aan het uitvogelen, over een jaar of vijf weten ze het misschien…”

De Waddenvereniging wacht daar niet op en gaat samen met de universiteiten van Leiden en Groningen de aanwezigheid van de bruinvis in de Waddenzee in kaart brengen. Net als de plekken waar en wanneer het dier het liefst verblijft, en waar veel herrie is. De vereniging ziet wel dat het zoogdier vaker voorkomt in de Waddenzee. ,,Maar hoe vaak en hoe komt dat nu?”

Geluid

De bruinvis is heel gevoelig voor geluid. Net als een vleermuis gebruikt het ongeveer anderhalve meter lange dier ’echolocatie’ om zich te oriënteren en te jagen. „De bruinvis leeft in een heel akoestische wereld, maar wij gebruiken de Waddenzee ook: met schepen, vliegtuigen, heien, baggeren en aan de dijk werken. We produceren heel veel onderwater-geluid.”

In de zeegaten tussen de eilanden en in enkele grote geulen worden van Den Helder tot Rottumeroog op veertien plekken hydrofoons geplaatst. Deze onderwatermicrofoons gaan drie jaar lang de hoog-frequentiegeluiden van de bruinvis opnemen. Onderzoekers namen zo al eerder geluiden op in de Waddenzee, maar dat project Swimway was toen gericht op vissen. „Dat was op een andere frequentie”, legt projectleider Burtonshaw uit.

Onderbelicht

Het project kost 1,6 miljoen euro en kan rekenen op bijna een miljoen euro subsidie uit het Waddenfonds. Ondanks dat de monitoring eigenlijk een taak is van de rijksoverheid. „Een van onze hoofddoelstellingen is omgaan met externe bedreigingen. Onderwatergeluid is nog onderbelicht”, verklaart secretaris-directeur Geert Boesjes.

De Waddenvereniging roept daarnaast de hulp van burgerwetenschap in. Casper Meinders heeft dit initiatief vorig jaar al afgetrapt , met het aanbieden van walvis-expedities. Alle zeilers, toeristen, vogelaars, kajakkers en andere gebruikers van de Waddenzee wordt verder gevraagd waarnemingen van een bruinvis door te geven op Meldpunt Bruinvis, zegt Burtonshaw. ,,Natuurlijk, je hebt al waarneming.nl, maar daar iets melden is vrij veel gedoe. Wij willen dat met een simpel appje regelen. Iedereen kent de zeehond, maar veel mensen kennen de bruinvis niet. We willen de mensen bewust maken van deze soort.”

Lees het verhaal van Goos Bies in de Leeuwarder Courant (alleen voor abonnees)
Foto: Ecomare