Effectiviteit Kustwacht onder de loep
De toenemende onveiligheid op de Noordzee noopte de NRC tot een onderzoek naar de effectiviteit van de Kustwacht. Het artikel toont een treurige tegenstelling aan tussen harde noodzaak en politiek onvermogen.
De krant deed een beroep op de Wet Open Overheid om na te gaan waarom de Kustwacht er niet in slaagt om de taakstelling naar behoren uit te voeren. Het bleek vooral om geldgebrek en ambtelijk onvermogen te gaan.
Uit het artikel van de NRC:
“De Kustwacht kampt met een zo groot gebrek aan geld en personeel dat de dienst tot zeker 2027 niet kan worden ingezet om internet- en elektriciteitskabels, pijpleidingen en andere infrastructuur op de Noordzee te beschermen tegen sabotage en spionage. Zo is de afdeling die verdachte signalen moet analyseren alleen tijdens kantooruren geopend en had de meldkamer – in ieder geval in 2024 – maar de helft van de benodigde bezetting. Uit de stukken blijkt dat het programma al zo’n drie jaar nauwelijks van de grond komt wegens gesteggel over geld. Hoewel de dreiging volgens de inlichtingendiensten ‘onverminderd sterk’ is, wil geen enkel ministerie structureel geld voor de plannen uittrekken.
Een groot knelpunt in de uitvoering van de plannen is het functioneren van de Kustwacht, die toeziet op de veiligheid op de Noordzee en die onder meer politie, Douane en Marechaussee moet helpen bij hun werk op zee. Deze dienst is dusdanig uitgehold dat hij zijn roosters niet gevuld krijgt en zijn werk op het gebied van bescherming van offshore-infrastructuur in 2023 heeft stilgelegd.
De financiële problemen ontstonden al toen het kabinet-Rutte IV begin 2023 het PBNI (Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur) in het leven riep. Zes ministeries, waaronder Defensie en Economische Zaken, kregen daarbij de taak samen met de Kustwacht de vitale infrastructuur op de Noordzee beter te gaan beschermen, onder coördinatie van I&W. Geld werd er niet voor uitgetrokken. „Tot op heden ontbreekt de dekking. Dat vinden wij gek”, mailde de Inspectie der Rijksfinanciën eind 2023, ruim een half jaar nadat het programma van start was gegaan.
In werkelijkheid is er in drie jaar tijd weinig van de grond gekomen, valt te lezen in de documenten die de NRC achterhaalde, afgezien van wat „quick wins” als de aanschaf van nieuwe camera’s en radarsystemen, en een ‘proeftuin’ om het dreigingsbeeld te verbeteren. Als dan een verdacht schip wordt gesignaleerd, zijn er te weinig mensen of boten om iets te doen.”
Reactie ministerie van Infrastructuur en Waterstaat:
“Voor PBNI zijn in 2024 en 2025 voldoende middelen beschikbaar gesteld om investeringen te kunnen doen. Het effect van deze investeringen in bijvoorbeeld sensoren maar ook onderzoek naar de bodem van de Noordzee of het inhuren van een patrouilleschip strekt langer dan alleen 2024 en 2025 en werkt door in de komende jaren.
Echter, voor een duurzame bescherming van de Noordzee zijn ook structurele middelen nodig. Het huidige kabinet heeft voor 2026 financiering beschikbaar gesteld om de periode naar een nieuw regeerakkoord te kunnen overbruggen.
Voor PBNI is opbouwend naar 2030 ongeveer 70 miljoen euro structureel nodig om onder andere sensoren in te kopen, voor publieke-private samenwerking, de oprichting van een National Maritime Security Center (NMSC) en investeringen te doen voor de Kustwacht.”