Lessen uit ramp Fremantle Highway

Burgemeesters van Waddengemeenten en de Friese media reageren op de bevindingen van de OVV. De verbrokkeling van de verschillende diensten ging “ten koste van de snelheid van handelen”.

Bezorgde burgemeesters

De blus- en reddingsoperatie van het brandende Panamese autoschip Fremantle Highway in 2023 verliep moeizaam door gebrekkige communicatie tussen de verschillende hulpdiensten en trage besluitvorming. Dat constateert de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV). De communicatie bij rampen en incidenten op zee moet met spoed verbeterd worden. Dat is de unanieme reactie van burgemeesters op het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Ineke van Gent, burgemeester van Schiermonniksoog, vindt dat er onmiddellijk gehandeld moet worden:

“Als je ziet wat er allemaal misgegaan is, moet je er niet aan denken wat er had kunnen gebeuren als het schip was gebroken of gezonken. Dan was de ramp al helemaal niet te overzien geweest.” Volgens Ineke van Gent moeten ze beginnen met het onderbrengen van de Kustwacht bij één ministerie. “Nu heb je veel discussie over wie wat doet en beslist. Dat is niet oké.” Haar collega Leo Pieter Stoel van Ameland heeft het rapport nog niet gelezen, maar zegt zich grote zorgen te maken over transport boven de eilanden: “Het is een kwetsbaar gebied en ik blijf oproepen voor extra aandacht voor de veiligheid van de scheepvaart op deze route. Het is te dichtbij de Waddeneilanden en het werelderfgoedgebied de Wadden.”

Blussen of redden

De Kustwacht zette in op brandbestrijding, maar wist niet dat de brand intussen om zich heen greep en de opvarenden in gevaar kwamen. Pas toen de speciale helikopters na tweeënhalf uur het schip bereikten, bleek dat vrijwel het hele schip in brand stond en een reddingsoperatie noodzakelijk was. Zeven bemanningsleden zagen geen andere uitweg dan van grote hoogte van het schip te springen. Ze raakten zwaargewond en een van hen overleefde de sprong niet. Zestien opvarenden werden met een helikopter van boord gehaald.

De OVV spreekt

De OVV stelt dat de “noodhulpverlening op de Noordzee op de kortst mogelijke termijn op orde moet worden gebracht.” Vooral de communicatie tussen de Kustwacht en de partners op het land moet beter. “De Onderzoeksraad heeft de afgelopen jaren regelmatig aangekaart dat het Kustwachtcentrum onvoldoende in staat is om regie te nemen als het moet samenwerken met andere partijen,” stelt Erica Bakkum van de OVV. “Daarbij helpt het niet dat meerdere ministeries de bestuurlijke verantwoordelijkheid voor de Kustwacht delen.” Daarnaast vindt de OVV dat het te lang duurt voor het Kustwachtcentrum een duidelijk beeld heeft van een incident op zee. Ook werkt de Kustwacht niet goed samen met hulporganisaties op land. Verder ging er ook van alles mis in de communicatie tussen het Kustwachtcentrum en andere hulpdiensten. Er was veel telefonisch overleg, waarbij informatie versnipperd raakte. Ook was er geen digitaal systeem waartoe iedereen toegang had en liep de communicatie met de meldkamer in Noord-Nederland niet goed. De gang van zaken baart zorgen, omdat er een toenemende kans is dat dit soort incidenten op zee vaker zal voorkomen, zegt Erica Bakkum van de Onderzoeksraad.

“We maken ons al langer zorgen over de druk bevaren Noordzee. Er zijn veel veiligheidsrisico’s: schepen worden groter, het is er drukker en er staan ook steeds meer zaken als windmolens in zee.” Het is ook niet voor het eerst dat de Onderzoeksraad waarschuwt. Ook na eerdere incidenten op zee concludeerde de OVV al dat de hulpverlening niet op orde is. Er zijn wel stappen gezet om die te verbeteren, maar het gaat langzaam. Volgens de OVV ligt het probleem niet alleen bij de Kustwacht. Er zijn meerdere ministeries verantwoordelijk voor de Kustwacht en dat gaat ten koste van de snelheid, zegt Bakkum. “We zien dat daardoor besluitvorming nog wel eens langer duurt dan nodig is.” De ministeries geven te weinig prioriteit aan de problemen bij de Kustwacht en niemand voelt zich probleemeigenaar, vindt de OVV. De Kustwacht raakt zo tussen wal en schip bij ministeries en de OVV vindt dat het nu hoog tijd is voor veranderingen.

Bron: OVV: Rapport Hulpverlening Fremantle Highway.
Met dank aan Omrop Fryslân, Leeuwarder Courant
Foto Ineke van Gent: Schiermonnikoog Info
Foto: Freemantle Highway: Nederlandse Kustwacht