NieuwsVeiligheid

Onderzoek ramp Bayesian in rapport

Het gezaghebbende Britse Marine Accident Investigation Bureau kwam met een tussentijdse rapport over het zinken van het superjacht Bayesian. Het verslag is schrijnend en beschrijft in detail de gebeurtenissen van het fatale incident.

Er was een stevige wind voorspeld, met veel regen en mogelijk onweer, maar dat haalde het niet bij wat er uiteindelijk zou komen. Omdat het harder ging waaien, alarmeerde de wacht de schipper. Terwijl de schipper zich klaarmaakte om Bayesian te manoeuvreren, nam de wind plotseling toe tot meer dan 70 knopen. De bimini boven de flying bridge scheurde van bakboord naar stuurboord. Om 04:06 helde Bayesian met geweld over naar 90° over stuurboord, wat minder dan 15 seconden duurde. Mensen, meubilair en losse voorwerpen vielen over het dek en in het interieur. De generatoren schakelden onmiddellijk uit en de automatische noodverlichting op batterijen ging aan.

Evacuatie

In het donker en de chaos raakten de schipper, een gast, de eigenaar, de bootsman en een steward allemaal gewond, doordat ze vielen of doordat er dingen op hen vielen. Een bemanningslid werd in zee gegooid vanaf zijn positie bij het roer op de flying bridge. In hun hut gebruikten twee gasten meubilair als een geïmproviseerde ladder om naar buiten te klimmen. Daarbij klommen ze langs de wanden om naar de salon te ontsnappen. Zo kwamen de meesten wel aan dek, waarna ze in zee sprongen en van het schip wegzwommen, terwijl de Bayesian zonk. De schipper en een deckhand probeerden een reddingvlot op het achterschip los te maken van het zinkende schip, maar dat lukte niet. De stuurman slaagde er wel in om het reddingvlot op het voordek los te maken. Dat werd geactiveerd, waarna de bemanning iedereen aan boord van het vlot wist te brengen. Karsten Börner, kapitein van het nabij geankerde Nederlandse charterschip Sir Robert Baden Powell, stuurde even later een tender om de overlevenden op te pikken en bij hem aan boord te brengen. Zeven mensen hebben de ramp echter niet overleefd.

Meteo

Onderzoek van het Met office wijst uit dat een klein maar diep lagedrukgebied de boosdoener was. Lokale gegevens wezen op windschering en gunstige omstandigheden voor de ontwikkeling van supercellen. Uit satellietbeelden bleek dat het stormfront de kenmerken vertoonde van een aanzienlijke supercel met bijbehorende neerwaartse luchtstromen en mogelijke windsnelheden aan het aardoppervlak van meer dan 87 knopen; dat is ver boven orkaankracht.

Stabiliteit

Het rapport merkt op: “Er was geen indicatie van overstroming binnen in Bayesian totdat het water over de stuurboordrailing naar binnen kwam en binnen enkele seconden de ruimtes via de trappenhuizen binnendrong.”
Volgens het stabiliteitsboekje verdween de stabiliteit van de Bayesian pas rond de 90°. Maar die berekening is wel gebaseerd op een neergelaten zwaard. Bij opgehaald zwaard, de situatie waarin de Bayesian zich tijdens de storm bevond, is de stabiliteitscurve heel anders: het schip kentert dan al zonder heroprichtend vermogen bij een hellingshoek van 70,6°. Daarvoor is behalve het opgehaalde zwaard ook de hoge mast van 70 meter verantwoordelijk.
Een windvlaag van meer dan 63,4 knopen, Beaufort 12, red.) zou in die zogenaamde ‘motorconfiguratie’ het schip al doen kenteren, en het onderzoek doet vermoeden dat minder wind ook al voldoende zou zijn. De wind kwam bovendien dwars in ten tijde van de kentering van de Bayesian, waarbij de mast zorgde voor de enorme, onmiddellijke helling. Zodra het jacht overhelde naar een hoek groter dan 70,6° was er geen kans meer om terug te keren tot een positie rechtop.

bron: MAIB.
Kaartje boven: MAIB/Smart Group BV

Commentaar van de redactie

Hoewel het definitieve oordeel van de MAIB nog moet verschijnen, geeft het rapport duidelijk een aantal zwakke punten aan in het ontwerp van de Bayesian. Niettemin is ook de vraag: “Wat zou ik doen als…” in hoge mate relevant. Immers ‘lessons learned’ zijn alleen nuttig als die lessen ook toepasbaar zijn in onze eigen situatie.

  • Het anker van een zeer goed uitgerust superjacht zou ook met 70 knopen wind niet hoeven krabben, als je genoeg ketting steekt. De Bayesian ankerde volgens bovenstaand kaartje nabij de 30 meter dieptelijn, wat een grote kettinglengte veronderstelt. De vraag is of de bemanning dat wel gedaan heeft. De les is om zeker bij een onzekere windverwachting altijd méér, misschien wel veel meer ketting te steken dan in theorie nodig is.
  • Een stabiliteitsomvang van 70 graden is, zeker met de kiel omhoog en de wind dwars, voor een jacht als de Bayesian onverantwoord weinig. Het stabiliteitsboekje gaf voor de ‘motorconfiguratie’ bovendien geen berekeningen weer. Dat roept de vraag op of de ontwerper en bouwer het schip misschien beter hebben voorgedaan dan het was. Kennis van de stabiliteit is voor ieder schip van belang, voor zeeschepen zelfs cruciaal.
  • De Bayesian zonk doordat het pijlsnel volliep. Dat was ook het geval bij andere recente ongelukken, zoals bij de Gallant. Het is enerzijds begrijpelijk dat een schip onder warme omstandigheden niet volledig afgesloten wordt. Anderzijds blijft het gegeven dat zoveel schepen juist door vervulling ondergaan tot nadenken stemmen.

Het rapport lezende ontkomen we niet aan de indruk dat de Bayesian een betere kans had gehad als:

  • alle luiken, ramen, poorten en deuren gesloten waren;
  • de ophaalbare kiel naar beneden was gebleven;
  • de bemanning beter, en wellicht alerter en voorzichtiger had kunnen anticiperen op de weersvoorspelling.