Nogmaals het ongeluk in het Schuitengat
Het ongeluk in het Schuitengat blijft de gemoederen bezighouden. Schuttevaer plaatste een kritisch opiniestuk, en advocaat Tjalling van der Goot, die de schipper van de Tiger vertegenwoordigt, gaat namens zijn cliënt in hoger beroep.
Het opiniestuk van mr. R.P. Schoute, voorheen advocaat-generaal bij het Gerechtshof Den Haag, geeft een nieuwe draai aan de kwestie of beide schippers, dan wel (voornamelijk) een van de twee schuldig was aan het incident. Afgezien van de oordelen in het vonnis van de rechtbank in Leeuwarden betreffende ‘snelheid en communicatie’ biedt zijn visie wellicht een nieuwe kijk op dit verschrikkelijke ongeluk, waarbij meerdere personen om het leven kwamen.
Koerswijziging
De rechtbank in Leeuwarden heeft de kapitein van veerboot Tiger ten onrechte schuldig verklaard aan een dodelijk ongeval op de Waddenzee op 21 oktober 2022. Dat stelt R.P. Schoute, voormalig advocaat-generaal van het gerechtshof Den Haag. In een ingezonden stuk in weekblad Schuttevaar stelt Schoute vrijdag dat de kapitein van de veerboot niet schuldig is aan de botsing, en de schipper van watertaxi Stormloper wel. Beiden werden eind juli veroordeeld tot een taakstraf van 240 uur en een voorwaardelijke gevangenisstraf.
De rechtbank verwijt de kapitein van de Tiger onder meer dat hij onvoldoende gecommuniceerd zou hebben met de schipper van de watertaxi, dat hij destijds de snelheidslimiet van 20 kilometer per uur heeft overtreden en dat hij de uitwijkplicht niet was nagekomen. Schoute benadrukt dat niet de snelheid van de Tiger leidend was voor het ontstaan van het ongeval, maar het onverwachte koersgedrag van de Stormloper. Uit het binnenvaartreglement blijkt volgens Schoute dat bij dreiging van aanvaring geen koerswijzigingen gemaakt mogen worden die gevaar scheppen.
Uit het betoog van Schoute:
De Tiger voer stuurboordswal, hetgeen betekent dat zij de rode tonnen van het vaarwater aan haar rechterzijde hield. Gebruikelijk is dat het tegemoetkomend verkeer ook stuurboordswal houdt en dat schepen elkaar dan links-op-links passeren (te vergelijken met wegverkeer).
De watertaxi was vanaf de Vlietstroom het Schuitengat ingevaren en daarbij aan de voor haar linkerzijde (de rode kant) van het vaarwater terechtgekomen. Dat is op zichzelf geen probleem, rechts-op-rechts-passages komen in de binnenvaart veelvuldig voor als de specifieke omstandigheden daarom vragen. Maar opletten is dan wel geboden.
De kapitein van de veerboot was oplettend en zag dat de Stormloper aan de verkeerde kant van het vaarwater voer. Via de marifoon heeft hij contact opgenomen met de watertaxi om (dat moet worden aangenomen) een passeerafspraak te maken. Echter, daar is het niet van gekomen. Over de marifoon is wel gesproken over een rechts-rechts-passage, maar die is niet bevestigd door de watertaxi. Wat de schipper van de Tiger wel heeft gezien is, dat de Stormloper ietwat naar het midden van het vaarwater stuurde, vermoedelijk om aan de stuurboordzijde (de voor haar groene kant) van het vaarwater te geraken. Aan de boordverlichting kon de kapitein van de Tiger naar eigen zeggen zien dat de beide schepen elkaar weliswaar op korte afstand zouden passeren, maar dat er geen gevaar was voor een aanvaring.
Om de watertaxi wat extra ruimte te geven heeft de kapitein van de Tiger niet het naar stuurboord draaiende vaarwater gevolgd maar de veerboot rechtuit laten lopen en is daardoor meer in het midden van het vaarwater terechtgekomen. Iedereen is het erover eens dat aldus beide schepen elkaar zonder problemen zouden hebben kunnen passeren. De aanvaring is ontstaan omdat de watertaxi op het laatste moment naar stuurboord heeft gestuurd en zo recht voor de boeg van de Tiger kwam te liggen. Op dat moment kon de Tiger de aanvaring natuurlijk niet meer voorkomen.
[…]
De uitwijkplicht ontstaat op het moment dat een aanvaring dreigt. Minst genomen is het Binnenvaart Politiereglement (BPR) niet erg duidelijk wie voor wie moet wijken. Hoofdregel is wel, dat als twee schepen elkaar op tegengestelde koersen naderen, beide hun koers en snelheid niet mogen veranderen als daardoor gevaar voor een aanvaring kan ontstaan. Vaststaat dat de Stormloper niet aan die verplichting heeft voldaan. Juist door de koersverandering van de watertaxi is het ongeval ontstaan.
Maar de Rechtbank verwijt ook de kapitein van de Tiger dat hij een koerswijziging heeft ingezet en daarmee geen ongehinderde doorgang heeft verleend aan de Stormloper. Naar mijn mening slaat de Rechtbank hier de plank volledig mis. Zoals hiervoor al uiteengezet, is de geringe koerswijziging van de Tiger naar bakboord aan te merken als actie die juist getuigt van goed zeemanschap.
Hoger beroep ingesteld
Schouten pleit daarom in zijn stuk voor nautisch gespecialiseerde officieren en rechters bij dit soort zaken, zodat fouten zoals ze volgens hem nu zijn gemaakt kunnen worden voorkomen. De kapitein van de Tiger heeft inmiddels hoger beroep ingesteld.
Lees meer bij Schuttevaer (alleen voor abonnees)
Lees meer in de Leeuwarder Courant (alleen voor abonnees)
Foto Tiger: Rederij Doeksen
Kaartjes: Onderzoeksraad voor Veiligheid
Opmerking van de redactie:
Dat zowel advocaten als aanklagers en rechters niet altijd evenveel verstand hebben van de materie waarover zij pleiten en/of oordelen is een uitgemaakte zaak. Dat kan ook niet, en daarom kunnen partijen getuige-deskundigen inroepen die ontbrekende kennis kunnen invullen. Uit het betoog van mr. Schoute blijkt dat er over de juiste beoordeling van dit ongeluk nog wel te twisten valt. Zonder daarin partij te kiezen, kan zijn visie dan ook een waardevolle bijdrage blijken. Twee van de drie Zeepost-redacteuren hebben in verschillende juridische procedures opgetreden als getuige-deskundige. Daarbij viel niet alleen op dat het ‘nautische benul’ van juristen soms ernstig te wensen overlaat, maar ook dat feitelijke informatie van getuige-deskundigen graag terzijde wordt gelegd als dat in het betoog niet te pas komt. Dat mr. Schoute zich nu met een geïnvolveerde visie in het discours mengt, juicht de redactie dan ook van harte toe.