Geen gaswinning meer onder het Wad

Het was een hoofdpijndossier voor minister Sophie Hermans, zei ze. En nu is de kogel door de kerk: ze koop de NAM af. Gaswinning onder het wad is daarmee voorgoed van tafel.

Ongeloof, opluchting en blijdschap. Die reacties overheersten vrijdagmiddag in de ontmoetingsruimte van het dorpshuis van Wierum. Demissionair minister Sophie Hermans meldde daar dat definitief wordt afgezien van gaswinning onder de Waddenzee vanaf Ternaard.
In ruil voor het opgeven van de boorlocatie in Ternaard betaalt de staat de Nam 163 miljoen euro. Een groot deel daarvan vloeit via belastingen terug in de schatkist, waardoor de nettokosten op 40 miljoen uitkomen.

Geen gaswinning in de toekomst

Ook is afgesproken dat het gasveld bij Ternaard voortaan valt onder de nieuwe regels voor mijnbouw, die zijn opgesteld toen het grote Groningse gasveld sloot. Volgens die regels is toekomstige gaswinning onder het Wad niet toegestaan – voor niemand, nooit. De minister kwam het nieuws niet voor niets persoonlijk brengen. “Ik heb buikpijn gehad van deze kwestie”, zegt ze. “Ik ben blij dat er nu duidelijkheid is, want dit is een uniek gebied.”
Nieuwe gaswinning onder de Waddenzee was vorig jaar al bij wet onmogelijk gemaakt. Voor de zevenenhalf jaar oude aanvraag bij Ternaard had Hermans naar eigen zeggen echter geen juridische gronden om die te weigeren. Afkopen was de enige oplossing. Die heeft zij nu doorgezet.

Opgetogen

„Wie had dit ooit verwacht”, reageert een opgelaten Frank Petersen namens de Waddenvereniging. „Er is geluisterd naar wetenschappers en bewoners. Geen enkel bedrijf kan hier nog nieuwe gaswinning starten. Helemaal never nooit niet. Geen NAM, geen Vermilion, geen Arabisch, Braziliaans of Russisch bedrijf.”

Ook de Friese bestuurders zeggen „heel blij” te zijn met Hermans’ besluit, dat nog wel door het parlement moet worden overgenomen. „Dank voor uw lef”, zegt gedeputeerde Friso Douwstra tegen de minister. „Vanuit Wetterskip Fryslân is dit gewoon goed nieuws”, zegt waterschapsbestuurder Remco van Maurik.

Burgemeester Johannes Kramer van Noardeast-Fryslân heeft het over „hulde voor de deal met de NAM”. „Het laat zien dat de huidige Mijnbouwwet niet voldoet als het gaat om rekening houden met de bewoners en ook de natuur”, zegt hij tegen de minister. Vernieuwing van de wet is in de maak.

Wingewest

Toch zijn er ook kritische geluiden. Sommige aanwezigen voelen zich in het noorden van Friesland nog altijd een wingewest. Wethouder Pieter Braaksma brengt dat onder woorden door erop te wijzen dat sinds de jaren zeventig er 50 miljard kubieke meter gas is gewonnen in zijn gemeente. „Daar hebben we nog nooit een dubbeltje voor teruggezien.”

Ook journalist Goos Bies van de Leeuwarder Courant vindt dat er alsnog wel wat tegenover mag staan dat Friesland zo lang aan het lijntje is gehouden:
“De deal van Hermans is historisch, maar ook symbolisch. […] Chapeau voor minister Hermans die, anders dan vier van haar voorgangers, het voor elkaar kreeg om 7,5 jaar na de aanvraag van de NAM het winningsplan van tafel te krijgen.
[…] Hermans heeft een bataljon knappe en dure juristen aan haar zijde. Die zullen de kansen van de staat wel goed kunnen inschatten. Anderzijds adviseerde Staatstoezicht op de Mijnen negatief over het afgeven van een laatste natuurvergunning. Bovendien zouden de provincie Fryslân, Wetterskip Fryslân en de gemeente Noardeast-Fryslân een eventuele goedkeuring tot de hoogste rechter aanvechten.

Compensatie

Hoe dan ook wordt er veel op juridische kosten bespaard. De NAM heeft de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in dit project en zegt potentiële winsten op. Daar hebben de aandeelhouders Shell en ExxonMobil harde euro’s voor willen zien. Blijkbaar liever dan de goodwill, die terugtrekken uit eigen beweging had opgeleverd.

Zo bezien zou het minister Hermans sieren ook de regio alsnog ruim te bedelen. In Friesland hebben bestuurders, organisaties en burgers immers ook veel tijd en geld gestoken in dit gaswinningsplan. De streek, waar de mensen zich zorgen maken of ze de energierekening straks nog kunnen betalen, verdient dus – anders dan Hermans van plan is – wel degelijk financiële compensatie.”

Bronnen: dagblad Trouw (alleen voor abonnees) en de Leeuwarder Courant (alleen voor abonnees).
Beeld: Omrop Fryslân.