Schilderen en varen: een ideale combinatie

WinterWelVaart dompelt al bijna twee decennia de meest schilderachtige plek van Groningen in een sprookjesachtige sfeer, waarin kunst en scheepvaart hand in gaan. Kunstenaarsechtpaar Jan Velthuis en Riny Bus doen al vanaf het begin mee.

Op het Hoge der A is het een komen en gaan van technici die dikke stroomkabels uitrollen op de kade, voor de achttiende editie van de WinterWelVaart. Het zeer populaire evenement met live muziek op twintig sfeervol verlichte historische schepen in het A Kwartier. Aan boord van de Mars, nog de enige Sontvaarder in de stad, is de knusse salon door de vele lichtjes ook al in decemberstemming.

Eigenaars Jan Velthuis (75) en Riny Bus (72) nemen even pauze van hun voorbereiding: beneden richten ze een expositie in van hun eigen aquarellen die ze in de compacte slaapcabines tentoonstellen tijdens WinterWelVaart. Het is nauwelijks voor te stellen dat dit sfeervol ingerichte passagiersschip, dat statig ligt te pronken, in z’n vorige leven een vrachtschip was dat onder andere veevoer en hout vervoerde over de Oostzee.

Je zou een hele Schuttevaer-special kunnen maken over de historie van de Mars. Sinds het in 1918 in Stadskanaal werd gebouwd, heeft het wel zeven namen heeft gehad (waaronder Wim, Reiger, Anne Grethe en Øland) en minstens zoveel eigenaars en functies. Zo werd het in de Tweede Wereldoorlog tijdens de Operatie Dynamo gebruikt voor de evacuatie van 592 Britse en Franse militairen en is nog een bom achterop de roef gevallen.

Potentie

Na veel omzwervingen kwam de Mars in 1994 op het pad van Jan en Riny. Zagen ze meteen de potentie van het rode robuuste vrachtschip? ‘Nou ik niet hoor’, vertelt Riny lachend, “wat heb je nou gekocht?”, vroeg ik.’ Jan: ‘Het was inmiddels ons derde schip, dus we wisten wat we wilden met de verblijfsruimte. Al heb ik wel honderden varianten getekend van de indeling.’

De verbouwing met hulp van een heel goede scheepstimmerman werd een complete make over: het schip kreeg een nieuwe frisse kleur, twee masten, zwaarden en een passagiersaccommodatie van 34 personen. ‘Het is vrij uniek dat het schip twee verdiepingen heeft.’

Schildervakanties

Jan en Riny groeiden beiden niet op in een schippersgezin, maar werden eind jaren zeventig – vers van de kunstacademie – gelokt door de vrijheid en het avontuur van het water. Die bood hun eerste boot, een woonark met vaste ligplaats, nog niet echt. Maar met hun tweede schip Isis, een zeilsteven van 26 meter, dat ze zelf verbouwden tot woon/atelierschip, konden ze ook het ruime sop kiezen. ‘Dat gaf een enorm gevoel van vrijheid, dat wij nog steeds koesteren.’

Na verloop van tijd begonnen ze ook met schildervakanties. ‘Onze cursisten wilden ook graag varen’, zegt Riny, ‘zo ontstonden die schilders-reizen.’ Maar als een ‘gewone’ groep een zeilreis boekte, nam de schipper ook zijn schilderspullen mee. Schilderen en varen bleek een ideale combinatie te zijn, zegt Jan: ‘Als de groep het Wad of het eiland verkende dan ging ik schilderen. We werken allebei het liefste buiten, we zijn beiden landschapschilders, voornamelijk aquarellen.’ Jan is ook lid van de Vereniging van Zeeschilders.

De charterreizen geven het kunstenaarsechtpaar ook financieel wat meer zekerheid. En de afwisseling is heel prettig, vinden beiden. Riny: ‘Die houdt ons op de been. We gaan nog niet met pensioen hoor.’ Drie schepen en tientallen jaren later organiseren ze nog steeds schilder- en zeilreizen, het liefste op het Wad – hun favoriete plek. De meest uiteenlopende groepen boeken een zeilreis: vrienden, familie, trouwerijen, scholen. Zo’n schildersgroep aan boord is wel altijd extra bijzonder: het voelt bijna als familie, met gelijkgestemden. Riny: ‘Die reizen liggen het dichtstbij mijn hart.’ Jan: ‘Het schip is dan een bron van saamhorigheid.’

WinterWelVaart

Maar het is ook zeker geen straf om in de winter op deze hotspot te liggen. De Mars is zeer populair als hotelschip en dus als vaste deelnemer aan de WinterWelVaart. Ze verheugen zich alweer op de tientallen mensen van allerlei pluimage die opeengepakt in de salon zitten, genietend van de glühwein, livemuziek en elkaar. Jan: ‘Dit is een mooi verbroederend evenement.’

Het is niet alleen een gezellig evenement, het houdt ook de maritieme geschiedenis van Groningen levend. ‘Dat is ook nodig’, zegt Jan, ‘want veel schepen zijn uit de stad verdwenen.’ Net als het Noordelijk Scheepvaartmuseum dat hier om de hoek zat, maar enkele jaren geleden de deuren sloot.

Het staat in schril contrast met de WinterWelVaart, die dit jaar weer is uitgebreid vanwege de grote toeloop. Dat het evenement zo enorm populair is, snapt Riny wel. ‘Wat is nou mooier dan al die verlichte historische schepen bij elkaar.’

Bron en foto’s: een artikel van Igor Wijnker in de Schuttevaer (alleen voor abonnees).