Update over windparken en scheepvaart veiligheid op de Noordzee

Onder de titel Monitorings- en Onderzoeksprogramma Scheepvaartveiligheid Wind op Zee (MOSWOZ) doet Rijkswaterstaat onderzoek naar het effect op de scheepvaartveiligheid van windparken op zee. Het ‘Noordzeeloket’ geeft een overzicht van de resultaten tot nu toe.

De Noordzee wordt steeds verder volgebouwd met windparken. Dat heeft gevolgen voor de scheepvaart. Het is al heel lang geen plas die je onbezorgd over kunt kruisen, maar de ruimte wordt nu echt beperkt en de risico’s groter.

MOSWOZ special september 2025

Wat zijn de gevolgen van windparken op zee voor de scheepvaartveiligheid? Die vraag stond de afgelopen jaren centraal in het onderzoek van MOSWOZ. Tussen 2020 en 2025 werden er tal van risico’s in kaart en werd de effectiviteit van veiligheidsmaatregelen onderzocht. In de speciale nieuwsbrief van september 2025 worden de belangrijkste inzichten toegelicht uit twee recente publicaties:

• Beleidsadvies scheepvaartveiligheid windparken op zee (juni 2025). MOSWOZ heeft in de periode 2020-2025 onderzoek gedaan naar de risico-ontwikkeling als gevolg van windparken en naar de effectiviteit van veiligheidsmaatregelen. Dit beleidsadvies is vooral bedoeld als basis voor toekomstig beleid.
• De bijbehorende Verdiepingsnota scheepvaartveiligheid windparken op zee (juni 2025). De verdiepingsnota geeft een overzicht van de belangrijkste resultaten van vijf jaar onderzoek, risicoanalyses en beleidsmaatregelen in de periode 2020 – 2025.

Impact op zeilende charter- en pleziervaart?

Zie het complete artikel voor een overzicht van wat het ministerie zelf de hoogtepunten van het programma vindt. Onze voorlopige indruk: er wordt heel veel en grondig onderzoek gedaan. De potentiële problemen worden bepaald niet genegeerd door de overheid. Maar wat is nu direct relevant voor de zeilende charter- en pleziervaart? En wat wordt er nu al aan concrete maatregelen genomen? Dat is er niet makkelijk direct uit te vissen. Begrijpelijkerwijs ligt de focus op de risico’s voor de grote vrachtvaart op zee en de windturbines zelf. Mogelijk komen we er in de nabije toekomst op terug, maar toch alvast een greep:

• Uit het simulatoronderzoek Human Factors (2024) komt naar voren dat bemanningen zwaarder belast worden. Er zijn meer factoren om rekening mee te houden en er komt meer informatie binnen van allerlei systemen. Eén van de waarnemingen was dat kleine pleziervaartuigen zonder AIS in de buurt van windparken minder vaak op tijd opgemerkt worden.
• De ruimte rond de grote scheepvaartroutes wordt beperkter. Hoewel schepen met beperkte lengte door sommige windparken mogen varen, zal vooral kruisen daar lastiger worden. Ook lastig is dat de regels per windpark verschillen, zie dit artikel.
• De bouw en het onderhoud van windparken zorgt voor een significante toename van de hoeveelheid verkeer.

Zijn er al concrete maatregelen genomen, of worden die binnenkort genomen? Wij vonden in de vele rapporten tot nu toe deze:

• De windparken worden vol sensoren gehangen waarmee de kustwacht het verkeer steeds beter kan waarnemen. U gaat niet meer anoniem en onopgemerkt over de Noordzee.
• De vele masten en platforms van de windturbine parken bieden uitstekende mogelijkheden om de communicatie te verbeteren. Legio plaatsingsmogelijkheden voor antennes, bekabeling ligt er vaak al.
• Er zijn sinds 2021 twee extra ERTV’s (Emergency Response Towing Vessels) beschikbaar voor noodhulp in de buurt van windparken.

• 

  In het najaar van 2025 start de Kustwacht met het Vessel Traffic Monitoring (VTMon) systeem. Met VTMon wordt dreigend gevaar voor de scheepvaart in en rondom windparken vroegtijdig gesignaleerd. Zo kan de Kustwacht sneller ingrijpen als er iets mis dreigt te gaan.

bron: Noordzeeloket van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.