Geen dreigende afsluiting van grote delen Waddenzee

Verschillende bronnen op sociale media melden dat Rijkswaterstaat voornemens zou zijn om eenzijdig grote delen van het Wad af te sluiten voor recreatief gebruik en voor de bruine vloot. Dat leidt tot heftige reacties.

Naar verluid gaat het om wel dertig procent van de nu nog open gebieden in de Waddenzee. Afsluiting zou grote gevolgen hebben voor het recreatieve gebruik door recreatieve wadvaarders en charterschepen. Hoe vergevorderd de plannen zijn is echter nog niet duidelijk.

Kwelders dicht, mensen weg

De berichten komen onder meer op gang doordat Rijkswaterstaat kortgeleden twee kwelders bij Wierum en Ternaard afsloot voor wandelaars. Reden daarvoor is dat het broedseizoen voor vogels begint, maar lokale bewoners zeggen niet te weten of de maatregel tijdelijk van aard is. Saillant detail: de kwelder werd enige tijd van de verdrinkingsdood gered door lokaal initiatief, nadat RWS duidelijk had gemaakt er geen geld voor te hebben. Nu de kwelder weer toegankelijk is, verbiedt datzelfde RWS elke menselijke aanwezigheid. De Wierumers vinden dat nogal zuur, zegt Kornelis Yntema, een van de initiatiefnemers, op Omrop Fryslân.

Ook meldt Omrop Fryslan een mogelijke voornemen van het ministerie van LVVN om de menselijke activiteiten op het wad verregaand te beperken, omdat de natuur van de Waddenzee te hard achteruit gaat. Volgens de Ecologische Autoriteit (EA), die onafhankelijk advies geeft over de natuur in Nederland, slaagt met het huidige beleid de natuur er niet in om te herstellen. Het ministerie moet het nieuwe, voorgenomen beleid voor de Waddenzee daar snel op aanpassen, is het oordeel van de EA. Onderdeel daarvan is meten wat de menselijke activiteit in de Waddenzee met de natuur doet.

Geen concrete maatregelen in de maak

LVVN-woordvoerster Thalina van Aerts zegt desgevraagd dat van concrete plannen nog helemaal geen sprake is. ‘Voor de zomer moeten we het Beleidskader Natuur Waddenzee vaststellen. Dat doen we niet zonder overleg met alle stakeholders, dus daar worden alle relevante partijen nauw bij betrokken.’ Bij die relevante partijen horen overigens wel veel vertegenwoordigers van alle verschillende overheidsniveaus, maar slechts één namens de varende recreanten. Wadvaarders en BBZ zijn volgens LVVN blijkbaar geen ‘aandeelhouder’.

Ook van Rijkswaterstaat valt voorlopig niets te duchten. Woordvoerder Christiaan Kooistra meldt dat bij RWS helemaal geen plannen bestaan om meer delen van de Waddenzee af te sluiten dan op dit moment het geval is; de zogenaamde artikel 20-gebieden. Die worden altijd in overleg met alle partijen, waaronder de Vereniging Wadvaarders, de BBZ, Vaarrecreatie Nederland en de natuurorganisaties afgesproken en geëvalueerd. Volgens Kooistra is er geen enkele aanwijzing dat RWS van plan zou zijn om dat in de nabije toekomst anders te doen: ‘Gebiedssluitingen als mogelijke maatregel zijn nooit helemaal uit te sluiten voor de toekomst. Maar dat is aan de politiek om op te leggen.’

Kooistra voegt eraan toe dat de politiek wel allerlei voornemens kan hebben, maar dat RWS de uitvoering moet doen, en daarbij zijn eigen afwegingen maakt: ‘Je kunt het prima opschrijven, maar of het in de praktijk werkt is een heel andere vraag. Op basis van onze ervaring kijken we natuurlijk naar wat werkt en wat niet. Daar zullen we in voorkomende gevallen ook zeker over adviseren.’

Grootschalige verstoring

Uit onderzoek blijkt dat grootschalige activiteiten, zoals gedumpte munitie, scheepvaart en de aanleg en het onderhoud van kabels door de Waddenzee de meeste invloed hebben op vogels, vissen en zeezoogdieren. Daar komt de intensivering van de activiteiten van Defensie nog bij. Bovendien zijn er nieuwe plannen voor zoutmijnbouw en gaswinning onder de Waddenzee. Ook de bodemberoerende visserij heeft een negatieve invloed; reden waarom recentelijk een groot deel van het wad voor de garnalenvisserij werd gesloten.

Recreatie

De Ecologische Autoriteit is echter ook kritisch op de verstoring van recreatie. Ook die heeft een negatieve invloed op de natuur, stelt de EA: voordat er concreet ingegrepen wordt, zou ook deze kritiek meegenomen moeten worden. Uit veel onderzoek komt echter naar voren dat de invloed van recreatievaarders in het niet valt bij de impact van de grootschalige gebruikers.
De recreatieve gebruikers zelf zijn daar uiteraard het meest uitgesproken over.  Hans Danel, voorzitter van de Wadvaarders, wijst fijntjes op de grote economische en politieke belangen die op het spel staan. Als het kabinet de grote spelers niet teveel dwars wil zitten, denkt het wellicht nog iets voor de natuur te kunnen doen door aan de kleine knopjes te draaien. Dat staat dan goed voor de bühne, maar of het zoden aan de dijk zet is maar de vraag.

Chartervaart

Paul van Ommen, directeur van belangenorganisatie BBZ, denkt daar net zo over: ‘De bescherming van de Waddennatuur is voor ons altijd de eerste prioriteit, want zonder die natuur hebben we er zelf niks aan. En als wij daar werkelijk een negatieve invloed op zouden hebben, dan moeten we daar ook zeker naar kijken. Wij bedrijven slow tourism, met een minimale impact. Als je daar nog in zou moeten sturen, moet het zijn op gedrag: je houden aan de Erecode voor Wadvaarders, zoals we dat al jaren stimuleren. Zeker niet door deze vorm van natuurbeleving de nek om te draaien.’

Storm in een glas water

De berichten op sociale media zijn alarmerend genoeg, maar vooralsnog blijft het bij een storm in een glas water. Het beleidskader Natuur Waddenzee, dat voor de zomer door het ministerie van LVVN moet worden uitgebracht, zou daar iets in kunnen veranderen, maar zolang dat er niet is blijft het afwachten.

Bronnen: eigen nieuwsgaring, enkele posts op Facebook en twee artikelen van Remco de Vries op Omrop Fryslân.