Nieuw VTS voor Kanaal Gent-Terneuzen

Op 1 december 2025 starten Vlaanderen en Nederland met een nieuwe manier van verkeersbegeleiding op het Kanaal Gent-Terneuzen.

De komst van een VTS op dit kanaal is een gevolg van de afspraken tussen de Nederlandse- en Belgische autoriteiten. Maar niet iedereen is het eens met de nieuwe aanpak.  In Schuttevaer uit Johnny van IJk een pittig commentaar dat we plaatsen na het bericht over het VTS. Na die reactie plaatsen we het nieuws van de Belgische autoriteit over de marioonkanalen.

Het Kanaal Gent-Terneuzen is een belangrijke scheepvaartroute. Zee- en binnenvaartschepen en ook recreatievaart varen hier samen. De opening van de Nieuwe Zeesluis en de komst van de Seine-Scheldeverbinding zullen de scheepvaart verder doen toenemen. Met de invoering van Vessel Traffic Services (VTS) wordt deze druk bevaren route efficiënter en toekomstbestendig. “Die groei vraagt om een andere aanpak van verkeersbegeleiding,” zegt Ronald Nomes, Nederlands Permanent Commissaris. “Met VTS maken we de vaart voorspelbaarder en veiliger voor alle gebruikers.”

Van reactief naar proactief

De nieuwe verkeersbegeleiding betekent een verschuiving van een reactieve naar een proactieve aanpak. Waar schepen nu vooral zelf informatie opvragen, nemen verkeersleiders straks het initiatief. Vanuit de verkeerscentrales in Terneuzen en Zelzate volgen zij het scheepvaartverkeer op via radarschermen en voorzien zij schepen actief van verkeersinformatie en advies via de marifoon. VTS volgt alle schepen nauwgezet op en zorgt voor een actueel en volledig verkeersbeeld. Zo blijft de scheepvaart veilig, ook wanneer grote zeeschepen en binnenvaart elkaar kruisen.

Samenwerking over de grens

“Om de overstap naar proactieve begeleiding mogelijk te maken, investeren Vlaanderen en Nederland fors in mensen en infrastructuur. Nieuwe verkeersleiders zijn intensief opgeleid volgens internationale standaarden. Er staan nieuwe radartorens en verouderde installaties worden vernieuwd,” zegt Nathalie Balcaen, Vlaams Permanent Commissaris. Het Gemeenschappelijk Nautisch Beheer zorgt samen voor het verkeersmanagement en duidelijke afspraken tussen alle betrokken partijen. Zo wordt het kanaal op een uniforme manier beheerd over de landsgrens heen.

Samen veilig op koers

Een belangrijke oproep aan gebruikers blijft: meld je altijd op het juiste marifoonkanaal. Voor recreatievaart met een marifoon geldt een bereikbaarheidsplicht maar geen meldplicht. Een kaart van VHF-sectoren en de bijbehorende procedures zijn te vinden op de website van VTS-Scheldt.

Commentaar uit de sector

Voorzitter Johnny van IJk van Schuttevaer Afdeling Terneuzen Zeeland snapt niet dat op het Kanaal Gent-Terneuzen VTS wordt ingevoerd, nadat vanuit de branche kritiek was geuit. ‘We hebben telkens overleg, soms wekelijks en geven telkens aan dat we tegen zijn. Het besluit wordt gewoon doorgedrukt, ongeacht wat wij als schippers ervan vinden.’

Ondoordacht plan

Van IJk, zelf varende op de Marlea, vindt het een ondoordacht plan. ‘Dan kom je met wel 20 schepen uit de Nieuwe Sluis en dan moet je allemaal gaan aanmelden op de marifoon. Dat wordt een puinhoop.’ Overigens verwacht hij dat het niet heel veel drukker wordt op het kanaal. ‘Op het nieuwe Kanaal Seine-Noord kunnen veel grotere schepen varen. Dus waar voorheen 2 á 3 schepen nodig waren voor een vracht, is dat er nog maar één. Wij verwachten minder schepen in totaal wanneer het kanaal in gebruik is.’ Hij wijst ook op nog drukkere havens, waar VTS al is ingevoerd, zoals Rotterdam. ‘Daar hoeven schippers zich niet aan te melden. Zelf vaar ik al sinds 1980 als eigenaar-schipper, ik wil ook helemaal niet actief benaderd worden. Varen kan ik zelf wel.’

Extra controle

Volgens Van IJk wordt het juist onveiliger op de vaarweg door het nieuwe systeem. ‘Wij moeten dan veel meer contacten leggen. Normaal vaar je ergens naartoe, dan hoef je niks te melden, dat moet nu wel en is weer een extra handeling in de stuurhut. Bovendien gaan we van 1 marifoonkanaal (11) naar drie verschillende kanalen. Dat is niet praktisch.’ Op het Kanaal Gent-Terneuzen komen ongevallen voor, maar het gaat vaak om aanvaringen met een kunstwerk. ‘Een schipper die niet goed berekent hoe hoog hij is en daardoor tegen een brug vaart, ga je niet tegenhouden met VTS. Tevens maken wij ons grote zorgen voor als VTS, om wat voor reden dan ook, zoals staking of onderbezetting, niet gegeven wordt. In het recente verleden hebben we al drie stremmingen meegemaakt omdat VTS niet beschikbaar was. Dit is voor ons onaanvaardbaar.’

Reactie Gemeenschappelijk Nautisch Beheer

GNA geeft als eerste reactie: ‘We zijn ons bewust van de weerstand, maar dit is een besluit van verschillende overheden. Wij denken dat het scheepvaartverkeer op het kanaal echt drukker wordt. We voeren VTS in voor de veiligheid. We hebben telkens overleg met diverse overheden en de branche, op 1 december en 10 december volgt wederom overleg.’

Marifoonkanaal gewijzigd

Havencommunicatie North Sea Port: VHF-kanaal 5
De Permanente Commissie van Toezicht op de Scheldevaart heeft, met de invoering van de Vessel Traffic Services (VTS) vanaf maandag 1 december (9 uur), beslist de verkeersbegeleiding op het Kanaal Gent-Terneuzen anders in te richten. Hierdoor vervalt voor North Sea Port de mogelijkheid om onze dienstverlening aan te bieden op VHF-kanaal 11.

Vanaf dan bieden we als North Sea Port al onze dienstverlening op het Kanaal Gent-Terneuzen en in de aanpalende havens en dokken aan op VHF-kanaal 5, en niet langer op VHF-kanaal 11.

We raden alle schepen aan om binnen dit havengebied van North Sea Port zo maximaal als mogelijk VHF-kanaal 5 uit te luisteren.
We doen er als havenbedrijf alles aan om voor de klanten en gebruikers van onze haven de dienstverlening optimaal te verzekeren.
Ten zuiden van de Noordzeesluizen:

Havencommunicatie North Sea Port: VHF 5
VTS Terneuzen VHF 11 – van Tweekwart tot de sluizen Terneuzen
VTS Gent (Zelzate) VHF 61 – vanaf Tweekwart richting Gent

Bronnen:

Varen doe je samen   en  Schuttevaer
foto: Nieuwsblad Transport 
Kaartje kanaal: Rijkwaterstaat