IJ-brug uitgesteld

Amsterdam houdt vast aan het idee dat het IJ overbrugd moet worden, maar de voorbereidingskosten lopen in de miljoenen en de bouw van de geplande Oostbrug is nog lang niet begonnen.

De gemeente Amsterdam is nog niet klaar met meningen en advies ophalen voor de bouw van de nieuwe Oostbrug over ’t IJ. Nadat experts, ondernemers, schippers én buurtbewoners eerder in gesprek gingen met de gemeente over de brug en de impact, kregen deze maand 14.000 huishoudens in Noord en Oost een folder over inspraakmogelijkheden. Ondertussen lopen de voorbereidingskosten met miljoenen euro’s op, blijkt Amsterdam de procedures niet goed doorlopen te hebben en wordt de datum waarop de bouw van de brug start telkens uitgesteld.

De nieuwe Oostbrug is voor fietsers en voetgangers tussen het centrum en Amsterdam-Noord. Omdat de stad ieder jaar meer bewoners en toeristen krijgt, raken de ponten overvol. Meer ponten over ’t IJ zou een optie zijn, maar dat zou de doorgaande scheepvaart hinderen. Daarom wil de gemeente een nieuwe fietsbrug aanleggen. De bouw van die brug zou starten in 2029, maar vorig jaar werd bekend dat er niet voor 2032 wordt gestart wegens geldgebrek.

Meer geld en inspraak

Minstens 125 miljoen euro extra is nodig voor het totale project, dat naar verwachting 300 miljoen euro gaat kosten. ‘Bovendien kosten de voorbereidingen veel tijd’, liet wethouder Melanie van der Horst van Verkeer en Vervoer eerder weten in een brief aan de gemeenteraad. Diezelfde wethouder wil nu bewoners uit de buurt betrekken bij het project. Reacties kunnen worden gegeven op de Notitie Reikwijdte en Detailniveau Oostbrug en nautische herinrichting Oostelijk Binnen-IJ (pdf). Dit document van 38 pagina’s beschrijft onderwerpen als verkeer, geluid, scheepvaart, luchtkwaliteit, natuur en effecten op de buurt van de brug. Wethouder Van der Horst: ‘We hebben al veel waardevolle input gekregen van experts, buurtbewoners, ondernemers en schippers die zich eerder hebben aangemeld voor een gesprek. Dit project heeft echter een grote impact op land en water. Daarom wil ik dat ook andere betrokkenen kunnen meepraten. Voor omwonenden kan het juist waardevol zijn om te kijken hoe we het beste kunnen omgaan met onderwerpen als geluid, licht en veiligheid, en de toename van fietsverkeer in hun buurt.’
De werkelijke reden is dat een nieuwe participatieverordening ervoor zorgt dat een ‘formele inspraakpocedure’ onderdeel moet zijn van het participatieproces omtrent het besluit Oostbrug. Dit moet veel gedetailleerder zijn uitgewerkt dan bij de Actualisatie Nota van Uitgangspunten uit 2022 het geval was, zo staat in een recente raadsbrief.

Schippers

Koninklijke Binnenvaart Nederland gaf eerder aan liever een tunnel dan een brug te zien als verbinding. Na inspraak werden de oorspronkelijke plannen voor de brug gewijzigd. Zo komt de brug niet in een bocht, maar op een recht stuk. Er komen twee doorvaartopeningen, een aan de noordkant en een aan de zuidkant, én de vaste overspanning wordt hoog genoeg voor vierlaags containervaart. KBN gaf aan in ieder geval blij te zijn dat ’t IJ niet nog meer pontjes krijgt die doorgaand scheepvaartverkeer belemmeren.

Kosten

Het lijkt erop dat de gemeente Amsterdam dacht ‘even een brug’ te bouwen, maar in het proces vastloopt, mede nadat experts en schippers zich over de plannen bogen. Daardoor lopen de kosten in het voorbereidingstraject enorm op. In december 2025 vroeg de wethouder daarom aan de gemeenteraad een een tweede voorbereidingskrediet Oostbrug van 10,9 miljoen euro. Het oorspronkelijke bedrag was 6,5 miljoen. Daarmee komt de totale pot aan voorbereidingskosten op 17,4 miljoen euro. Het gehele voorbereidingstraject blijkt langer en intensiever dan gedacht, aldus de wethouder. ‘Het samen met de nautische partners vaststellen van de precieze scope van de Oostbrug en de daarbij horende nautische uitgangspunten en nautisch programma is een veel intensiever en langduriger proces gebleken dan verwacht. Er zijn meer varianten onderzocht, uitgewerkt en ontworpen dan vooraf verwacht. Dit proces loopt nog steeds en zal minstens een jaar langer duren dan vooraf gepland, met de daarbij horende hogere capaciteitsinzet.’

Het blijkt dat Amsterdam dacht de brug te kunnen bouwen zonder Milieu-Effect-Rapportage, maar daar werden ze voor op de vingers getikt. Deze rapportage moet er alsnog komen, inclusief strengere stikstofregels. ‘Dat betekent meer advies, onderzoek, meer capaciteitsinzet en een langduriger participatieproces.’ De technische complexiteit van de Oostbrug op de vastgestelde locatie blijkt veel groter dan in 2022 werd verwacht. Dat zou onder meer komen door een nieuw ontwerp van de brug, ‘onzekere bodemsituatie in de oergeul’, een ‘omvangrijke opgave rond de aanvaarbescherming’.

Meepraten

Tot en met 4 maart kunnen omwonenden online reageren. ‘Uw reactie kan invloed hebben op de onderwerpen die worden onderzocht. Het gaat nog niet om besluiten, maar om de onderzoeksopzet. Uw mening helpt om het onderzoek beter te maken’, laat de gemeente aan de 14.000 huishoudens weten die een uitnodigingsbrief ontvingen.

‘We bekijken alle reacties en geven overal een antwoord op. Deze antwoorden komen in een verslag te staan, de nota van antwoord’, aldus de gemeente Amsterdam. Rond zomer 2026 neemt de gemeenteraad een definitief besluit over de Notitie Reikwijdte en Detailniveau Oostbrug en nautische herinrichting Oostelijk Binnen-IJ. De nieuwe Oostbrug ligt er op zijn vroegst in 2034. Naast de Oostbrug zijn er ook nog plannen om een Westbrug te bouwen, tussen de NDSM-werf in Amsterdam-Noord en de Danzigerkade in Amsterdam-West. Die moet rond 2040 klaar zijn. Wanneer hier de inspraak voor begint, is nog niet bekend.

Bron: een artikel van Tessa Heerschp in de Schtuutevaer (alleen voor abonnees)
Beeld: Gemeente Amsterdam