De schipbreuk op de Kreupel

Het nieuws over een stranding op de Kreupel haalde veel nationale en zelfs internationale nieuwsmedia, maar wij lieten het tot nu toe liggen. Nadere berichtgeving levert echter een vraag op die we wél interessant vinden.

Er strandt een jachtje op de Kreupel in het IJsselmeer. De enige opvarende kruipt aan wal, maakt een tentje van het zeil en overnacht er twee dagen voor hij wordt opgepikt. Nieuws of geen nieuws? Het leek nauwelijks interessant genoeg om er veel lessen uit te leren. Toch namen ook de nautische media het bericht klakkeloos over. Maar er bleef veel onduidelijk.
Jan Ligthart van de Leeuwarder Courant zag dat kennelijk ook, en verdient een pluim voor de nadere berichtgeving. Hij sprak met zeiler Evert Jan de Vries, die zich afvraagt of hij de man niet had moeten tegenhouden of de autoriteiten op de hoogte had moeten brengen.

Online en in vele havenkroegen ontstond vervolgens een levendige discussie. “Toen zeilmeisje Laura Dekker haar plannen ontvouwde vonden veel mensen dat ze tegengehouden moest worden. En hadden de Australische autoriteiten moeten ingrijpen vooraf aan de dramatisch verlopen Sydney-Hobart? En wat te denken van de iconische zeiler Fred Rebell die in de vorige eeuw met een open boot van Australië naar de USA zeilde?” De vraag is duidelijk: ga je iemand tegenhouden, of bijvoorbeeld de Kustwacht, de Centrale Post IJsselmeergebied of een havenmeester op de hoogte brengen? Of blijft het oude adagium dat iedereen op het water voor zichzelf moet kunnen zorgen van kracht? De redactie is benieuwd naar uw standpunt, en vat de meest interessante bij gelegenheid graag samen in onze rubriek ‘Opinie’.

Een Nederlander met een Westerly

De man die twee dagen vastzat op vogeleiland De Kreupel in het IJsselmeer, was geen Duitse toerist, zoals veel media berichtten, maar een 70-jarige vrijbuiter.
Het leek wel een filmscenario, schreef de KNRM in Andijk. De reddingmaatschappij redde begin deze maand een man die na een schipbreuk vastzat op het eiland De Kreupel in het IJsselmeer. Zonder telefoon of marifoon overleefde hij twee dagen in een tentje gemaakt van oud zeil.
Het nieuws ging razendsnel het land door. Ook Duitse, Belgische en Zwitserse media schreven over een „Duitse zeiler” die een weekend moest overleven op een eilandje in het IJsselmeer.
In Workum viel bij veel mensen de mond open van verbazing toen ze de vele artikelen lazen. De man, die te zien was op foto’s van de KNRM, werd volop herkend. Niet als Duitse toerist, maar als een man die al maanden in en rond de Warkumer Trekfeart woonde op een klein zeilbootje genaamd Chica, een oude Westerly Cirrus van meer dan vijftig jaar oud.

Met de noorderzon vertrokken

Volgens meerdere inwoners van Workum kwam hij geregeld koffie halen, zocht hij gezelschap in de kerk en zong hij van augustus tot eind oktober mee bij het christelijk mannenkoor Laus Deo. Onlangs zong hij nog bij een optreden in de Sint Gertrudiskerk in Workum. „Hij kan goed zingen.” De man zou met zijn bootje in Workum en omgeving meerdere keren zijn weggestuurd, omdat hij op plekken lag waar dat niet mocht. De gemeente Súdwest-Fryslân kan dat, mede vanwege privacyredenen, niet bevestigen. „Hij is vervolgens met de noorderzon vertrokken”, zegt een man die niet met zijn naam in de krant wil. „Over de Zuiderzee.”
Bij zijn vertrek uit Friesland op weg naar Noord-Holland is hij door meerdere mensen gespot. Het was vrijdagmiddag 31 oktober rond 15.00 uur toen zeiler Evert Jan de Vries op weg was van Enkhuizen naar Woudsend. Zelf was De Vries blij dat hij voor het donker en met relatief weinig wind de Johan Frisosluis in Stavoren bereikte. Net voor de sluis zag hij een zeilbootje juist het IJsselmeer op gaan. Het grootzeil hing nog in de huik en de stootwillen hingen nog overboord. Achterop pruttelde een klein buitenboordmotortje. „Hij viel gewoon op.” De Vries herinnert zich hoe de man hem iets toeriep. „Iets als: ‘Welke kant is de Ketelhaven op?’”
Vreemd, dacht De Vries. De Ketelhaven ligt in Lelystad aan de andere kant van het IJsselmeer. „Hij zag er niet goed voorbereid uit. De wind zou later op de dag flink aantrekken en het werd al vroeg donker. Als iemand zo laat het water op gaat, valt dat op. Het bracht mij echt even van mijn stuk.”

Op de stenen beland

Het voorbijgaan bleef nog even aan De Vries knagen, ook nadat hij zelf voor het donker Woudsend bereikte. „Thuis vertelde ik mijn gezin: dit is precies zo’n situatie waarvan je later hoort dat iemand moet worden gered omdat hij op de stenen is beland.”
Toen op dinsdag het nieuws over de man op De Kreupel naar buiten kwam, viel alles voor De Vries op zijn plek. „Ik herkende direct het bootje en de man”, zegt De Vries. „Ik heb later wel gedacht: had ik hem niet tegen moeten houden?”
Wat er na zijn uittocht bij Stavoren precies is gebeurd, vertelde de man vorige week vrijdag zelf in gesprek met RTL Nieuws. De Leeuwarder Courant heeft daarna ook met de man gesproken, maar hij gaf aan geen interviews meer te willen geven.

Van Workum naar De Kreupel

In het online-artikel van RTL vertelde de man dat hij met zijn bootje Chica, dat hij kocht voor 400 euro, vier maanden in Workum lag. Hij zou een adres in Duitsland hebben, maar is geen Duitse toerist. Hij deed zijn verhaal bij de omroep vanaf een vakantiepark in Gelderland, waar hij na de gebeurtenis een tijdje verbleef.
Die vrijdag 31 oktober zou hij voor anker zijn gegaan bij De Kreupel, een kunstmatig aangelegd vogeleiland op zo’n 5 kilometer uit de kust van Andijk. Hij vertelde dat de overtocht naar Noord-Holland hem zwaar was gevallen en de brandstoftank bijna leeg was.
Het anker zou het niet hebben gehouden. Terwijl hij sliep, raakte zijn boot los. ,,Bom bom, bom”, deed de man het gebonk na dat hem die zaterdag wekte. Door de klappen kwam er een gat in de romp en begon de boot water te maken. De man wist wat spullen aan wal te krijgen: een zeilenpakket, een gasstelletje, wat nat brood, chips en een zakje wijn. Van het zeil maakte hij een tentje. Daarin bracht hij niet twee, zoals eerder gemeld, maar één koude nacht door. Zijn telefoon was leeg en een marifoon had hij niet. Ook geen vuurpijlen, noodsignalen of andere uitrusting. „Niemand voer langs,” zei hij tegen RTL. „Ik had het steenkoud. Ik dacht dat niemand mij ooit zou vinden.”

Redding

Toen er zondagochtend eindelijk een zeilboot in de verte verscheen, perste hij er alles uit wat hij nog kon. Zwaaien, schreeuwen, fluiten op het fluitje van zijn reddingsvest. De boot voer door, maar de voorbijgangers sloegen wel alarm bij de Kustwacht.
Om 10.34 uur zondagochtend kreeg de KNRM Andijk de melding: een vaartuig aan de grond bij De Kreupel. Reddingboot ’t Span voer direct uit. „Hij ligt daar dus al drie dagen?”, klonk het via de marifoon. „Ligt hij dan ook al drie dagen te wachten op hulp?”
De KNRM laat later weten dat de bemanning op De Kreupel een half gezonken zeiljacht aantrof op het stenen dijkje, met op de wal een man in een zelfgemaakt tentje. Hij sprak vloeiend Nederlands. Is ook in Nederland opgegroeid, maar woont nu in Duitsland
De redders vragen nooit naar identiteitsbewijzen, maar uit het gesprek bleek volgens KNRM dat de man uit Duitsland kwam. „Hij sprak vloeiend Nederlands. Is ook in Nederland opgegroeid, maar woont nu in Duitsland”, aldus woordvoerder Kees Brinkman. „Hij heeft verteld dat hij uit Workum kwam en daar een tijd had gelegen. Hij had het zeiljacht kort daarvoor gekocht.”

Zeilervaring

Meerdere watersporters, onder wie De Vries, zetten vraagtekens bij de zeilervaring van de man. Niet alleen omdat hij laat op de dag met zo’n klein en sober uitgerust bootje het IJsselmeer opging terwijl de wind zou aantrekken, maar ook omdat hij in principe gewoon had kunnen aanleggen aan een steiger in de kleine passantenhaven van De Kreupel. De man lag aan de noordwestkant (de Noord-Hollandse kant) van De Kreupel, precies aan de ruigere zijde van het eiland, vertelt havenbeheerder Thijs Viegers . De passantenhaven, met steigers en in de zomer een drijvend havenkantoortje, ligt juist aan de zuidkant, waar het water veel rustiger is. „Hij heeft dat waarschijnlijk niet gezien of geweten”, zegt Viegers. „Hij was natuurlijk ook wel een beetje slecht uitgerust. Hij had niet eens een vuurpijltje of wat dan ook bij zich.”

Chica is in Lelystad

Op eigen verzoek werd de man na zijn redding naar het Van der Valk in Hoorn gebracht. In opdracht van Rijkswaterstaat heeft het bedrijf De Jong Zuurmond het schip, een paar dagen later op 7 november, geborgen. Chica staat nu op een loswal in Lelystad. Rijkswaterstaat zegt in een reactie na een tijdje contact te hebben gekregen met de man. „We stellen hem in de gelegenheid om naar de loswal te komen om persoonlijke bezittingen uit het wrak te halen en de verdere afhandeling te bespreken.”

Bron: Jan Ligthart in de Leeuwarder Courant , (alleen voor abonnees)
Foto’s: KNRM Andijk