Duurzaamheidslessen op het Wad

Hanna Sixma (17) uit Akkrum vaart met klasgenoten over de Waddenzee op een driemaster. Het is haar eigen onderwijsproject, dat gaat over duurzaamheid en meer, zoals leren van en met elkaar.

Een paar jaar geleden merkte Hanna op haar school het Beyers Naudé College in Leeuwarden, dat er weinig aandacht was voor duurzaamheid. „En dan heb ik het niet alleen over het klimaat, maar ook over persoonlijke vaardigheden”, zegt ze. „Hoe ga je met elkaar om? Hoe ga je om met alles wat er in het nieuws speelt?” Toen besefte ze dat het onderwijs daar eigenlijk veel meer mee kan doen. Ze organiseerde het project ‘Beyers op zee’. In de afgelopen week gingen leerlingen uit klas drie en vier van het Beyers Naudé op avontuur met klipper De Grote Beer. Tijdens deze bijzondere reis ontdekten zij het Waddengebied en werkten zij aan persoonlijke vaardigheden zoals leiderschap, samenwerken, organiseren en creatief denken.

Ingewikkeld vraagstuk

Volgens Hanna kijken veel mensen weg van het duurzaamheidsvraagstuk, omdat het moeilijk te begrijpen is. „Het is simpelweg heel complex. Geschiedenis is vaak zwart-wit. Het is al gebeurd. Maar bij duurzaamheid spelen voortdurend verschillende belangen en meningen.”

Juist die verschillende perspectieven kunnen leiden tot sterke polarisatie. „Dat maakt het lastig om het er in de klas over te hebben — of het nu gaat over techniek, zoals elektrische auto’s, of over gedrag en overtuigingen, bijvoorbeeld of je vóór of tegen autogebruik bent”, stelt ze. „Er zijn gewoon te veel factoren. Het is een moeilijk begrip dat mensen afschrikt. Mij soms ook. Maar dat betekent niet dat we niets hoeven te doen.”

Toekomstgericht onderwijs

Viavia kwam ze in contact met Gabriëlle Copini (45) van mbo-instelling Firda. Die ziet zo’n reis niet als een gewone zeiltocht, maar als toekomstgericht onderwijs. In 2021 werd een vergelijkbare reis al georganiseerd door Firda. „Het concept is in coronatijd door mij ontwikkeld”, vertelt Copini. Haar idee is om meer buitenonderwijs aan te bieden. „Jonge mensen zitten 10 uur per dag vast en hun brein zit vast”, vindt ze. „Mag het ook eens een keer anders?”

„Ik geloof in anders denken en anders doen. Uit allerlei onderzoeken blijkt dat de natuur zorgt voor rust, maar ook voor verrijking van je hersenen.” Toch zit daar volgens haar meteen het probleem: er zijn nog te weinig mensen in het onderwijs die die stap durven te zetten. „Er is in het onderwijs best veel ruimte, maar we gebruiken die gewoon niet.”

Invloed

Toen Hanna met het idee kwam om een vergelijkbare reis voor haar eigen school te organiseren, was Copini meteen enthousiast. „En dat geeft mij hoop en vertrouwen dat we de goede kant op gaan.”
Volgens Copini kun je juist in dit soort samenwerkingen, waarin leerlingen en docenten samen leren, het onderwijs verbeteren. „Als leerlingen kun je zeggen: ‘Ik pak mijn diploma, adios’. Maar je kunt ook zeggen: ‘Dit is ook mijn wereld en mijn omgeving, en ik zie waar ik invloed kan hebben’.” En dat is precies wat Hanna heeft gedaan.

Waarom de Waddenzee?

De Waddenzee is niet alleen Unesco-werelderfgoed, maar ook een ideale leeromgeving. „In een klaslokaal is alles voorspelbaar, maar de natuur is dat niet” zegt Copini. „Je kunt van alles plannen, maar als de wind plotseling draait, moet je handelen. Zo werkt het in het echte leven ook.”

Lees het uitgebreidere artikel van Mary Al-Senaikh in de Leeuwarder Courant (alleen voor abonnees).
Beeld: De Grote Beer op het wad.