Ogen en oren van het wad mogen niet verdwijnen

In de vorige Zeepost berichtten we over mogelijke plannen om delen van het wad af te sluiten voor bezoekers. Daar kwamen veel reacties op. Ook in andere media reageren gebruikers op de veronderstelde afsluitingen.

Vooropgesteld: er is nog niks besloten, en of er werkelijk veel meer gebieden afgesloten gaan worden is helemaal niet zeker. Voor de zomer moet het ministerie van LVVN het Beleidskader Natuur Waddenzee vaststellen. Als er al sprake is van afsluitingen, dan zal dat Beleidskader daar duidelijkheid over moeten geven.
Daar zijn veel zeilers en andere bezoekers van het wad echter niet gerust op. Uit verschillende reacties blijkt dat men de beloftes van het ministerie en van Rijkswaterstaat (RWS) om alleen in goed overleg maatregelen te nemen nogal wantrouwt. ‘Er wordt overleg beloofd, maar als je dan aan tafel komt, blijkt alles al bekokstoofd,’ is een veelgehoorde klacht.

Oren en ogen

Omroep Zilt interviewde waddenschipper Jacob van der Wal, die vanuit Lauwersoog wadlooptochten en rondvaarten organiseert. Van der Wal was op de bijeenkomst in Ternaard over het sluiten van de kwelder. “Je merkt gewoon de onmacht. Mensen zijn droevig en boos. Ze denken dat ze mee mogen praten, maar ondertussen is het besluit eigenlijk al genomen en staan de bordjes er een paar dagen later al.”

Dat “snelle scoren” tast volgens Van der Wal de band tussen bewoners en het gebied aan. “Mensen die met hart en ziel bezig zijn met dat gebied, afval opruimen en letten op wat er gebeurt, verdwijnen nu uit het gebied.”
Van der Wal vindt dat zo  juist de kennis en betrokkenheid van mensen die dagelijks op het Wad komen, verloren gaat. “Bevlogen kustbewoners zijn de ogen en oren van het Wad. Wij melden incidenten en zieke dieren, wij zijn ambassadeurs die mensen deze kwetsbare natuur laten zien, voelen en beleven. Maar wij dreigen nu uit het gebied te worden geweerd.”

Noodzaak

Terschellinger zanger Hessel van der Kooij plaatst vraagtekens bij het beeld van achteruitgang, dat door de Ecologische Autoriteit wordt geschetst: “Als er vroeger een zeehond in de haven zwom, ging iedereen kijken, zo bijzonder was dat. Nu zwemmen er 30.000 in […] de Waddenzee, en nu gaat het slecht met de natuur?”

Klaas Smit, raadslid van Samen Terschelling, vraagt zich af waarom eerdere investeringen weinig zichtbaar effect hebben gehad: “Hoeveel geld is er eigenlijk besteed aan de natuur sinds de invoering van de Natura2000-regels? En waarom is het dan alleen maar slechter geworden?”

Die vragen doelen op de ingrijpende omslag van de afgelopen kwart eeuw in het Waddengebied, met strengere bescherming en minder ruimte voor economische activiteiten. Zo werd de mechanische kokkelvisserij verboden, is de garnalenvisserij verder ingeperkt en zijn grote delen gesloten voor bodemberoerende activiteiten.

Druk

Dat de waddennatuur onder druk staat, is een gegeven dat weinigen ontkennen. Zo wordt er door Rijkswaterstaat in de oostelijke Waddenzee voortdurend gebaggerd en slib verplaatst om verzanding tegen te gaan. Daardoor wordt bodemleven verstoord. Als voorbeeld noemt Van der Wal de situatie bij Holwert: “Je kunt daar gewoon niet eens meer doorheen lopen. Zo slikkerig en dood is het geworden. Dat is verschrikkelijk om te zien.”
Ook bij infrastructurele keuzes ziet hij gemiste kansen. Veerboten met minder diepgang kunnen de druk op het ecosysteem verminderen, maar dat is geen harde eis in het concessieprogramma voor de Waddenveren vanaf 2029.

Anderen wijzen op de aanvragen voor nieuwe mijnbouwactiviteiten, de druk van Defensie op intensiever gebruik en de vele kabels die van zee door het wad naar de kust worden gelegd, en vragen zich af of die niet een veel grotere impact hebben dan de bezoekers, die zich ook merendeels nog aan de Wadvaarders-Erecode houden.

“Absolute rust op de zeebodem”

Natuurorganisaties zien het advies van de Ecologische Autoriteit echter als bevestiging dat er moet snel en stevig moet worden ingegrepen. Voor natuurherstel is vooral “absolute rust op de zeebodem” nodig, zegt interim-directeur Tjeerd de Groot van de Waddenvereniging bij Omrop Fryslân. Dat moet volgens De Groot de insteek worden van het natuurplan dat de nieuwe landbouw- en natuurminister Jaimi van Essen voor Brussel maakt. “Als hij daarin schrijft dat in 2030 dertig procent van de Waddenzee tot zo’n herstelgebied uitgeroepen wordt, dan krijgt de natuur daar een kans voor.”

Ook Natuurmonumenten pleit voor een ambitieus beleidskader en harde keuzes. “Het is zaak om een Nationaal Natuurherstelplan op te stellen met een duidelijk tijdspad en concrete stappen richting 2030, 2040 en 2050”, aldus Jorien Bakker, de Waddenambassadeur van Natuurmonumenten. Hoe zijn wens voor zo’n plan zich verhoudt tot het al beloofde Beleidskader maakt Bakker in het interview niet duidelijk.

Bron: eigen nieuwsgaring en een artikel van Richard de Boer op Omroep Zilt.
Beeld: RWS, PMF.