Jongeren zonder ‘vaarfamilie’ kiezen vaker voor schippersvak

28 januari 2025

De binnenvaartopleidingen krijgen meer aanmeldingen. Dankzij promotiecampagnes, open dagen, activiteiten en een goede reputatie, kiezen ook jongeren zonder ‘vaarfamilie’ voor een vak aan boord. Die trend vertaalt zich nog niet naar de chartervaart.

Het Maritiem College in IJmuiden heeft na een paar moeilijke jaren, een lichte stijging in het aantal leerlingen. ‘We rekenen erop dat we een klas van ongeveer 20 leerlingen kunnen formeren komend schooljaar’, vertelt directeur Frank Out. ‘Dat hebben we hoofdzakelijk te danken aan intensieve PR en Doemiddagen voor basisschoolleerlingen.’ Ook verwacht hij meer zij-instromers.
Bij het Maritiem en Logistiek College De Ruyter in Vlissingen liep de instroom eerder eveneens terug, maar men verwacht komend jaar weer meer leerlingen. ‘Ik verwacht voor de varende opleidingen zeevaart, visserij en binnenvaart een lichte toename, zodat we uitkomen op 85 nieuwe studenten op het mbo’, vertelt onderwijsmanager Arno Siereveld.

Firda maritieme campus op Urk heeft eind januari open dagen en verwacht daarna veel aanmeldingen, aldus opleidingsmanager Ilonka van Balken. ‘Op de kleinere open dag in november was de belangstelling boven verwachting. Dus we denken wel dat meer leerlingen zich aanmelden.’
De grootste maritieme opleiding is het STC in Rotterdam. In totaal volgen ongeveer 900 studenten hier een opleiding, waarvan 390 dit jaar de mbo-opleiding Binnenvaart volgen.
Bij de Maritieme Academie en het Nova College in Harlingen kunnen leerlingen doordeweeks overnachten in een gloednieuw pand, wat ervoor zorgt dat ook van verder weg leerlingen zich aanmelden. ‘We zijn in ons mbo gegroeid van 308 leerlingen in schooljaar 2021-2022, naar 339 in 2024-2025 en verwachten ook komend jaar meer leerlingen. Al hoeven wij niet per se te groeien, stabiel blijven is goed. Zelfs uit Brabant komen leerlingen voor onze vmbo en mbo’, vertelt mbo-opleidingsmanager Nick Minnema. ‘We zien ook steeds meer studenten die niet uit een varende familie komen. Het traditionele doorstromen binnen een familiebedrijf neemt af, juist de externe instroom zien we toenemen. Op de open dag was er bijvoorbeeld een leerling die een filmpje online had gezien over de binnenvaart en zo bij ons terechtkwam. Dat is een positieve ontwikkeling.’

Het veel uitgebreidere artikel van Tessa Heerschop kun je lezen in de Schuttevaer (alleen voor abonnees).
Foto: ©PMF.

Commentaar van de Zeepostredactie:

Dat meer jongeren zich voor een beroep op de vaart interesseren, is goed nieuws. Niettemin is er in de chartervaart nog een stevig gebrek aan personeel. Er zijn veel schippers die vanwege hun leeftijd uittreden, terwijl er onvoldoende jongeren staan te trappelen om het van hen over te nemen. Dat heeft onder meer te maken met de arbeidsvoorwaarden en de beloning. Terwijl in de binnenvaart betaald wordt volgens CAO, en een werkschema van twee weken op en één of twee weken af gewoon wordt gevonden, loopt de betaling in de chartervaart daar ver op achter en hebben charterschippers hun maten en zetschippers liefst een vol seizoen onafgebroken aan boord.
In de afgelopen decennia heeft de charterbranche weinig tot niets geïnvesteerd in opvolging. Terwijl een hele generatie schippers de pensioengerechtigde leeftijd nadert of al heeft bereikt, worden maten en schippers nog altijd onderbetaald in vergelijking met andere branches. Het argument dat de omzetten geen ruimte bieden voor een hogere beloning had dertig jaar geleden al getackeld kunnen worden met gefaseerde tariefsverhogingen, maar de druk van de boekingskantoren en terughoudend ondernemerschap van de schippers hielden dat tegen. Het gevolg is dat maten en schippers niet voor de toekomst en eventueel een eigen schip hebben kunnen sparen. Ook de arbeidsomstandigheden zijn niet met de tijdgeest meegegroeid, waardoor een carrière in de chartervaart slechts voor een kleine minderheid nog aantrekkelijk is.
Van de kant van de BBZ wordt er overigens op gewezen dat er wel degelijk interesse is van jonge ondernemers om een bedrijf over te nemen en/of een schip te kopen. Ook de Enkhuizer Zeevaartschool heeft over belangstelling niet te klagen. Er is dus zeker hoop voor de toekomst. Of het aantal nieuwkomers het groeiende aanbod dat ontstaat door de uittredende generatie kan opvangen is echter een open kwestie waar de branche, en zeker ook de BBZ, op korte termijn een antwoord op zal moeten zien te vinden.