Kleine zeehavens bundelen krachten tegen criminaliteit

Zes kustgemeenten gaan samenwerken om drugssmokkel en spionage via kleine zeehavens tegen te gaan, zo werd gisteren bekendgemaakt in Den Haag.

Het gaat om zeven zeehavens: Den Helder, Delfzijl, Eemshaven, Harlingen, Lauwersoog, Scheveningen en Stellendam. Deze hebben allemaal een uniek en veelzijdig karakter met onder meer bedrijfsactiviteiten, veerdiensten en tenderdiensten, alsook een mix aan watersport, horeca, toerisme en wonen. De zes gemeenten (Delfzijl en de Eemshaven vallen onder dezelfde gemeente) hebben donderdagmiddag gepresenteerd hoe ze willen voorkomen dat de criminelen zich in hun havens gaan ’nestelen’. „Bij de bijeenkomst in de haven van Scheveningen waren onder anderen de burgemeesters van de zes gemeenten, Europol en de Douane aanwezig”, zo laat de gemeente Den Helder weten.

Vervoersstromen

Volgens de gemeenten verleggen criminelen constant hun smokkelroutes en -methoden om hun illegale handel aan land te krijgen. „Zo wordt voor de kust van Nederland en Groot-Brittannië geprobeerd drugsladingen verder Europa in te krijgen via de drop-off-methode. Tegelijkertijd gaat het ook om wereldwijd opererende bendes die proberen mee te liften op de internationale vervoersstromen. Daarom is de samenwerking met de landelijke diensten essentieel om een waterbedeffect van criminele praktijken tegen te gaan.”

Contact met bedrijven

Lokaal worden door de gemeenten (innovatieve) maatregelen genomen om hun havens beter te beschermen tegen criminele praktijken. Burgemeester Jan de Boer van Den Helder: „Naast contact met de Douane, Marechaussee, Kustwacht en politie bezoeken we ook ondernemers en gaan we met hen in gesprek over de risico’s die er zijn en hoe ze weerbaarder kunnen worden. Preventie is belangrijk.”
Via het Platform Veilig Ondernemen worden trainingen gegeven aan bedrijven in de haven om signalen van ondermijning te herkennen en medewerkers weerbaarder te maken tegen ronselpraktijken. Een eerste training vond vorig jaar plaats.

De Boer: „Bij controles bezoeken we bedrijfspanden en controleren we voertuigen van havenbezoekers. Tegelijkertijd beseffen we dat de georganiseerde, ondermijnende misdaad creatief en hardnekkig is. We moeten mee in die wedloop door mogelijke kwetsbaarheden te versterken. Niets doen is geen optie. Het net moet zich overal sluiten, niet alleen in grote havens.”

In Harlingen worden veel plannen waar eerder over is gesproken nu ook echt uitgevoerd. Dat blijkt uit een raadsinformatiebrief waarin het college de laatste stand van zaken op een rij zet.
Een van de belangrijkste maatregelen is de permanente afsluiting van kades waar internationale beveiligingsregels (ISPS) gelden. Sinds november zijn daar hekken geplaatst en is toegangscontrole ingericht.
Deze maand is dat systeem in gebruik genomen. Het tijdelijke verkeersbesluit dat hiervoor nodig was, wordt later omgezet in een definitieve maatregel waarbij de kades officieel niet meer openbaar toegankelijk zijn.

Cameratoezicht uitgebreid

Ook het cameranetwerk in de haven krijgt een flinke impuls. Begin dit jaar vervangt Port of Harlingen de bestaande camera’s door nieuwe systemen die voldoen aan strengere eisen, onder meer op het gebied van digitale veiligheid en het tegengaan van spionage. Het ministerie van Justitie en Veiligheid betaalt de vervanging. De Douane laat daarnaast onderzoeken hoe alle systemen technisch goed aan elkaar gekoppeld kunnen worden.
Daarna kan het netwerk verder worden uitgebreid, met steun van het RIEC, het samenwerkingsverband van overheden in de aanpak van ondermijnende criminaliteit. De slimme camera’s moeten uiteindelijk aangesloten worden op het Douane Landelijk Tactisch Centrum (DLTC) in Rotterdam, waar de beelden worden uitgelezen. Die beelden kunnen straks bekeken worden door zowel het havenbedrijf als de douane.

Extra toezicht, meer samenwerking

Harlingen stelt ook extra toezicht in. In plaats van een havenboa komt er een haventoezichthouder. Die moet toezicht houden op de naleving van de havenbeveiligingswet, de havenverordening en de algemene veiligheid in het havengebied. De werving voor deze functie start in februari.
In het noordelijk kustgebied is er bovendien structureel overleg tussen onder meer gemeente, politie, douane, marechaussee, Openbaar Ministerie en havenbedrijven, het zogeheten Tactisch Overleg Zeehavens.

Drugsvangsten nemen toe

Grote drugsvangsten worden in Nederland vooral gemeld in grote havens als Rotterdam, Vlissingen en Amsterdam. Zo werd vorig jaar in Rotterdam 11.500 kilo cocaïne in beslag genomen, en 7.000 kilo in Vlissingen.
In de officiële cijfers van de douane komen kleine zeehavens de laatste jaren niet voor als vindplaats van grote partijen drugs, maar een zaak uit 2022 laat zien dat kleine zeehavens wel degelijk worden gebruikt voor grootschalige smokkel. Justitie rolde toen een bende op die vanuit Scheveningen en Duindorp jarenlang duizenden kilo’s cocaïne naar Engeland vervoerde. Ook incidenten zoals de recente drugsvondst op Terschelling onderstrepen dat de Noordzee wordt gebruikt als smokkelroute voor drugs naar West-Europa.

Steun

De zes gemeenten vragen het Rijk om structurele financiële ondersteuning van zo’n drie miljoen euro per jaar. Hiermee kan er een norm worden ontwikkeld en kan er worden geïnvesteerd in mensen (voor voorlichting, toezicht en handhaving) en middelen (zoals camera- en detectiesystemen).

Bronnen: artikelen van Richard de Boer voor Omroep Zilt en van Mike Deutekom in het NHD (alleen voor abonnees).
Beeld: ©TStv