Een leven in superjachten

14 januari 2025

Superjachtontwerper Gerard Dijkstra is een rockster in zijn vakgebied. Hij is tachtig 80 jaar, maar zit nog steeds bovenop de ontwikkelingen in zijn vakgebied. ‘Dat zeilen nu steeds duurzamer wordt is een goede ontwikkeling.’

Weekblad Schuttevaer interviewde Dijkstra ter gelegenheid van het uitkomen van zijn biografie, geschreven door Zeilhelden-oprichter en hoofdredacteur Jules Bänffer.
Het boek beschrijft het 80-jarige leven van de jachtontwerper. Zowel zijn werk- als privéleven. Dat laatste stuk kwam vooral vanuit gesprekken met zijn vrouw en kinderen en waren de moeilijkste hoofdstukken om te schrijven, vertelt de schrijver van het boek, Jules Bänffer. ‘Ik wilde heel graag over de persoon achter de ontwerper schrijven, dat beslaat nu ongeveer eenderde van het boek. Die verhalen zijn ook heel persoonlijk geworden.’
Zelf blijft Dijkstra nuchter over zijn biografie, en daarmee zijn leven. Maar het doet hem ook wel beseffen wat hij eigenlijk allemaal heeft gedaan. ‘Het is wel een stukje geschiedenis wat er staat. Dat is ook de reden dat ik uiteindelijk heb ingestemd met dit boek. Hierdoor heb ik ook nog invloed op wat er geschreven wordt, anders was die biografie er misschien ook wel gekomen, maar dan zonder mijn inmenging.’

Geen mazzel maar kunde

De biografie staat er nu, en het is een indrukwekkend verhaal. In totaal zijn 60 mensen uit het leven van Dijkstra aan het woord gekomen. Van familie en vrienden, tot zeilmaatjes, collega’s en andere mensen uit de watersportindustrie. ‘Je komt de mensen uit het vak je hele leven tegen. Nu moet ik ook zeggen dat er vroeger meer een eenheid heerste, de opdrachtgever, de schipper, de bemanning en iedereen hieromheen, daar was meer sprake van een samenhang. Ik heb sommige jongens zien opgroeien van dekzwabber tot schipper van een superjacht. Soms zeggen mensen ook wel dat je mazzel hebt gehad met de opdrachten die je hebt gekregen. Maar dat geloof ik niet. Je krijgt bepaalde opdrachten door het werk wat je daarvoor al hebt verricht.’

Wedstrijdzeiler

Dijkstra heeft veel van zijn kennis geput uit de ervaring aan boord. Zelf een groot wedstrijdzeiler, zo was hij (het enige betaalde) bemanningslid van Conny van Rietschoten, die de Whitbread Round the World Race (nu The Ocean Race) in 1978 won met de Flyer. Door die praktijkervaring weet hij goed waaraan het casco en tuigage van een boot moeten voldoen.
‘Je neemt iedere keer dat je gaat zeilen wel weer iets mee waarvan je denkt, dat had ik in mijn vorige ontwerp toch anders moeten doen. Aan boord maak je nu eenmaal veel kapot, maar juist met die ervaring bereken je alles wat je tekent wel drie keer door. Als zeiler weet ik wat een boot aankan en wat ze aan moet kunnen. Die praktijk moet je naar mijn mening gewoon hebben als jachtontwerper.’
Vanaf het begin van zijn carrière is hij visionair geweest binnen de sport. Hoewel hij allang met pensioen is, denkt hij nog zeker na over de toekomst van het zeilen.

De zee blijft hetzelfde

‘Er is een grote ontwikkeling gaande bij toerjachten en superjachten, maar die richt zich meer op de technologische kant van de bouw, de uitrusting, het comfort en de ontwerptechnologie. De boot zelf verandert niet veel, en dat komt omdat de zee, de golven en de wind altijd hetzelfde blijven. En ook, extreme snelheid heb je voor een toerboot niet nodig. Want hoe sneller een boot, hoe minder comfortabel deze is. Bij wedstrijdboten vind ik dat een monohull niet zo snel hoeft te gaan als een multihull. Ik vind het ongewenst dat ze deze monohulls met zoveel technieken steeds sneller willen laten varen. Kijk, het foilen vind ik een mooie ontwikkeling, maar pak dan een multihull, die zijn daar heel geschikt voor.’ Tegen vernieuwing is Dijkstra bepaald niet; voor jonge jachtontwerpers is zijn boodschap: ‘Verbaas me met wat je doet.’

Duurzaamheid in de genen

Ook op het gebied van duurzaamheid kijkt Dijkstra met genoegen naar de ontwikkelingen. Hij was hier in zijn tijd al mee bezig, toen dit nog helemaal geen item was. ‘Dat zit denk ik gewoon in mijn genen, ik ben hier gewoon altijd al mee bezig. Het is fantastisch hoe die ontwikkeling nu gaande is, al is er ook veel green washing bij. Bedrijven roepen dat ze groen zijn, maar dat is lang niet altijd het geval. Hij voegt er aan toe: ‘Bedenk wel dat veel van de duurzame initiatieven afkomstig zijn uit de superjachten. Daar zitten de mensen met het geld die hierin willen investeren. Jachtontwerpers, werven, en daar gaan studenten van de TU Delft vervolgens mee aan de slag, dankzij de superjachteigenaren. Er wordt vaak gedacht dat projecten door de overheid worden gesubsidieerd, dat is helaas nog lang niet altijd het geval. En dat zeilen nu steeds duurzamer wordt is een goede ontwikkeling.’